काठमाडौँ। वि.सं. २०८२ सालमा नेपालको बैंकिङ क्षेत्र समग्रमा सुस्त आर्थिक गतिविधिको प्रभावमा परेको छ । वर्षको सुरुवातदेखि नै अर्थतन्त्र अपेक्षाकृत मन्द गतिमा अघि बढ्दा आयातमा कमी, निर्माण क्षेत्रको गिरावट र निजी लगानीमा संकुचन देखियो, जसले बैंकहरूको कर्जा मागमा प्रत्यक्ष असर परेको हो।
उक्त वर्ष उद्योग-व्यवसायहरूले नयाँ ऋण लिन हिचकिचाउँदा बैंकहरूले लक्षित कर्जा विस्तार गर्न सकेनन्। यद्यपि, निक्षेप संकलन सन्तोषजनक रहेकाले बैंकिङ प्रणालीमा तरलता सहज रह्यो र लगानीयोग्य रकम थुप्रिने अवस्था सिर्जना भएको छ । यसको प्रभावस्वरूप अन्तरबैंक तथा निक्षेप ब्याजदर घट्दै गयो र ऋणको ब्याजदर पनि क्रमश: कम भयो, जसले ऋणीहरूलाई राहत दिए पनि बैंकहरूको नाफामा दबाब पारेको देखिएको छ।
यसैबीच, कर्जा विस्तार सुस्त हुनु र आर्थिक गतिविधि कमजोर रहनुले बैंकहरूको खुद नाफा वृद्धिदर घट्यो भने निष्क्रिय कर्जा (NPL) केही बढेको पाइएको छ । विशेषगरी निर्माण, रियल इस्टेट तथा साना-मझौला व्यवसाय क्षेत्रमा कर्जा जोखिम बढ्दा बैंकहरू थप सतर्क बन्न बाध्य भएका थिए ।
तर, समग्र बैंकिङ प्रणाली अझै पनि सुरक्षित सीमाभित्र रहेको मानिन्छ। नियामक निकाय नेपाल राष्ट्र बैंकले यस अवधिमा कर्जा पुनर्संरचना, जोखिम व्यवस्थापन र पूँजी पर्याप्तता सम्बन्धी कडा नीतिहरू लागू गर्दै वित्तीय स्थायित्व कायम राख्न प्रयास गरेको थियो । साथै, डिजिटल बैंकिङको क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति हुँदै मोबाइल बैंकिङ, क्यूआर भुक्तानी र अनलाइन कारोबारमा वृद्धि भयो, जसले सेवाग्राहीलाई सहजता प्रदान गरेको छ।
यसरी हेर्दा, २०८२ सालमा बैंकिङ क्षेत्रले कर्जा मागमा कमी, बढ्दो निष्क्रिय कर्जा, नाफामा दबाब र नियामकीय कडाइ जस्ता चुनौतीहरूको सामना गर्यो भने पर्याप्त तरलता, घट्दो ब्याजदर र डिजिटल सेवाको विस्तार जस्ता सकारात्मक पक्ष पनि देखिएको छ । समग्रमा यो वर्ष चुनौतीपूर्ण भए पनि संकटग्रस्त भने नभई बैंकिङ प्रणालीले स्थायित्व कायम राख्न सफल भएको निष्कर्ष निकाल्न सकिन्छ, र आगामी दिनमा आर्थिक गतिविधि सुधार भए बैंकिङ क्षेत्रले पुन: गति लिने अपेक्षा गरिएको छ।
