काठमाडौँ। नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. विश्वनाथ पौडेलले आर्थिक वृद्धिदर बढ्दै जाँदा समाजमा असन्तुष्टि र अस्थिरता बढ्ने गरेको बताएका छन्। क्लिकमाण्डुद्वारा आयोजित ‘जेनजी प्रदर्शनपछिको व्यावसायिक वातावरण’ विषयक अध्ययन प्रतिवेदन सार्वजनिक कार्यक्रममा बोल्दै उनले बताएका छन्।
उनले फ्रान्स र चीन जस्ता देशहरूमा भएको क्रान्ति तथा विद्रोहको उदाहरण दिँदै आर्थिक वृद्धिको प्रारम्भिक चरणमा स्थायित्व बढ्ने भएपनि वृद्धि बढ्दै जाँदा अवसरहरूको असमान वितरणले मानिसहरूमा असन्तुष्टि जन्माउने गरेको बताए । गभर्नर पौडेलकाअनुसार नेपालमा पनि उदारीकरण नीतिका कारण केही व्यक्ति धनी भइरहेका छन्। तर, यसलाई राम्रोसँग व्याख्या गर्न नसक्दा समस्या देखिएको छ ।
विशेष गरी नेपाल जस्तो देशमा नवप्रवर्तन (इन्नोभेसन) आधारित सम्पती कमाइभन्दा लाइसेन्स र आयातमा आधारित तरिकाले धनी बन्ने परिपाटीले अस्वाभाविक देखिने गरेको उनको भनाइ छ ।
गर्भनर पौडेलले भने, ‘जतिखेर आर्थिक वृद्धिदरहरु अलिअलि शुरु हुनथाल्छ, त्यतिखेर धेरै ठाउँमा अस्थिरताहरु हुन्छ । यो अध्ययनले पनि देखाएको हो । आर्थिक वृद्धि बढ्दै गर्दा मान्छेहरुमा असन्तुष्टीहरु बढ्छ । अवसरहरु मैले पाइन, अर्कोले पायो की भन्ने हुन्छ । त्यसले गर्दा मान्छेमा विद्रोह हुन्छ । फान्स होस् या चिनमा भएको क्रान्तिमा त्यो देखिएको थियो । मान्छेहरुले आर्थिक ग्रोथको पहिलो चरणमा स्थायित्व बढ्छ भन्ने गरिएको छ । त्यसले गर्दा नेपालमा पनि उदारिकरण जुन गरिरहेका छौँ, उदारिकरण गर्दा केही मान्छे धनी भइरहेका छन्, त्यसलाई हामीले राम्रोसँग बताउन सकिरहेका छैनौँ । नेपाल जस्तो देशमा इन्नोभेसन आधारित भएर सम्पत्ति कमाउने नभएकाले पनि अस्वभाविक जस्तो देखिने गरेको छ । खासगरी नेपालमा आयात धेरै गर्ने गरिएको छ, लाइसेन्समा आधारित भएर सम्पत्ति कमाउने परिपाटी छ । नेपालमा धेरैलाई कसरी पायो लाइसेन्स, मैले किन गर्न सकिन भन्ने लाग्ने गरेको छ ।’
नेपालको आर्थिक उदारीकरण प्रक्रिया र यसले निम्त्याउने सामाजिक प्रभावका बारेमा सचेत हुन जरुरी रहेको उनको भनाइ छ । गभर्नर पौडेलले आर्थिक वृद्धिलाई समावेशी बनाउन र अवसरहरूको न्यायोचित वितरण सुनिश्चित गर्न आवश्यक रहेको संकेत गरे । जसले गर्दा समाजमा विद्रोह वा अस्थिरताको जोखिम कम गर्न सकिने उनले जनाएका छन्।
