काठमाडौँ। बैंकिङ लगानी बैंकहरूको मुख्य कार्य हो। जसले नाफा कमाउने र अर्थतन्त्रको विकासमा योगदान पुर्याउँछ। नेपालमा बैंकिङ प्रणालीमा निक्षेप र कर्जा लगानीमा वृद्धि देखिएको छ। जसले बैंकिङ प्रणालीको स्थायित्व र अर्थतन्त्रको वृद्धिमा योगदान पुर्याएको छ।
सामान्य भाषामा बैंकिङ लगानी भन्नाले बैंकहरूले ग्राहकहरूको निक्षेपलाई विभिन्न वित्तीय साधनहरूमा लगानी गरेर नाफा कमाउने प्रक्रिया बुझिन्छ । बैंकले ग्राहकहरूको बचतलाई ऋणको रूपमा अन्य ग्राहकलाई प्रदान गरेर, सरकारी बन्ड, सेयर र अन्य वित्तीय उपकरणहरूमा लगानी गरेर नाफा कमाउँछन्।
बैंकिङ लगानी गर्नुको प्रमुख उदेश्य भनेको नाफा कमाउने, वित्तीय स्थिरता कायम राख्ने र अर्थतन्त्रको विकासमा योगदान पुराउने हो। बैंकहरूले आफ्नो लगानीबाट ब्याज, लाभांश, र पूँजीगत लाभको रूपमा नाफा कमाउँछन्। विविध लगानीका माध्यमबाट बैंकले आफ्नो वित्तीय स्थिति सुदृढ पार्छन्। ऋण प्रवाह र लगानीका माध्यमबाट बैंकहरूले उद्योग, कृषि, र अन्य क्षेत्रको विकासमा सहयोग पुर्याउँछन्।
बैंकिङ लगानीका प्रमुख क्षेत्रहरू भनेको ऋण प्रवाह, सरकारी बन्ड र प्रतिभूति, सेयर र स्टक र विदेशी मुद्रा विनिमय हो। बैंकहरूले ग्राहकलाई व्यक्तिगत, व्यावसायिक र गृह निर्माणका लागि ऋण प्रदान गर्छन्। बैंकहरूले सरकारी बन्डमा लगानी गरेर निश्चित ब्याज प्राप्त गर्छन्।बैंकहरूले विभिन्न कम्पनीका सेयरमा लगानी गरेर पूँजीगत लाभ कमाउँछन्। बैंकहरूले विदेशी मुद्रामा लगानी गरेर अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा संलग्न हुन्छन्।
नेपालमा बैंकिङ लगानीको अवस्था
पछिल्लो समय नेपालमा बैंकिङ प्रणालीमा निक्षेप र कर्जा लगानीमा वृद्धि देखिएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार बैंकिङ प्रणालीमा कुल निक्षेप ६५ खर्ब ५ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। त्यस्तै, कुल कर्जा लगानी ५२ खर्ब १३ अर्ब रुपैयाँ रहेको छ। यसले बैंकिङ प्रणालीको स्थायित्व र अर्थतन्त्रको वृद्धिमा योगदान पुर्याएको छ।
बैंकिङ लगानीका चुनौतीहरू
ऋण असुलीमा समस्या: ऋणीले समयमै ऋण फिर्ता नगर्दा बैंकलाई असुलीमा समस्या आउने गर्छ
नाफामा कमी: ब्याज दरको कमी र अन्य आर्थिक कारणले बैंकको नाफामा कमी आउन सक्छ
नियामक चुनौतीहरू: विभिन्न नियामक निकायका नियम र निर्देशिका पालन गर्न बैंकलाई चुनौती आउँछ
