काठमाडौँ। अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो बैंकिङ संस्थामध्ये एक मानिने जेपी मोर्गन चेइसमा उच्च पदमा कार्यरत रहिसकेका नेपाली मूलका पूर्ववरिष्ठ उपाध्यक्ष चिरायु राणाले आफ्नी एक पूर्वमहिला सहकर्मीमाथि यौन दूराचार, रंगभेद तथा पेशागत शोषणको आरोप लगाएको विषयले अहिले बैंकिङ तथा कर्पोरेट वृत्तमा व्यापक चर्चा पाएको छ। राणाले आफ्ना गुनासोहरू औपचारिक तथा अनौपचारिक दुवै माध्यमबाट सार्वजनिक गरेको जनाइएको छ।
उनले कार्यस्थलभित्र लामो समयदेखि आफूलाई असहज वातावरणमा राखिएको, जातीय तथा सांस्कृतिक पृष्ठभूमिका आधारमा विभेद गरिएको र पेशागत रूपमा कमजोर बनाउने उद्देश्यले विभिन्न व्यवहार गरिएको दाबी गरेका छन्।
उनका अनुसार सम्बन्धित महिला सहकर्मीले बारम्बार अनुचित व्यक्तिगत टिप्पणी गर्ने, पेशागत सीमाभन्दा बाहिर गएर व्यवहार गर्ने तथा कामको मूल्यांकनमा पक्षपातपूर्ण रवैया अपनाउने गरेकी थिइन्। राणाले यस्तो व्यवहारले आफ्नो मानसिक स्वास्थ्य, पेशागत आत्मविश्वास र कार्यसम्पादनमा प्रत्यक्ष असर परेको बताएका छन्।
यस प्रकरणले विशेषगरी अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संस्थाहरूभित्र कार्यस्थल सुरक्षा, लैङ्गिक संवेदनशीलता र समान व्यवहारसम्बन्धी नीतिमाथि फेरि प्रश्न उठाएको छ। विगत केही वर्षयता विश्वभरका ठूला कर्पोरेट संस्थाहरूमा यौन दुर्व्यवहार, शक्ति दुरुपयोग तथा रंगभेदका घटनाहरू सार्वजनिक भइरहेका बेला यो आरोपलाई पनि त्यसैको निरन्तरता रूपमा हेरिएको छ।
राणाले आफूले कम्पनीभित्रका मानव संसाधन (एचआर) विभाग तथा आन्तरिक निगरानी संयन्त्रमा पटकपटक गुनासो दर्ता गराए पनि अपेक्षित सुनुवाइ नभएको आरोप लगाएका छन्। उनले व्यवस्थापनले घटनालाई गम्भीरतापूर्वक नलिएको र बरु आफूलाई नै पेशागत दबाबमा पार्ने प्रयास भएको दाबी गरेका छन्।
उनको भनाइ अनुसार गुनासो सार्वजनिक गरेपछि उनलाई विभिन्न परियोजनाबाट हटाउने, निर्णय प्रक्रियाबाट अलग राख्ने तथा कार्यसम्पादन मूल्यांकनमा नकारात्मक प्रभाव पार्ने जस्ता गतिविधि भएको थियो। यसलाई उनले ‘पेशागत प्रतिशोध’ को संज्ञा दिएका छन्।
उक्त आरोपबारे जेपी मोर्गन चेइसले भने हालसम्म औपचारिक रूपमा विस्तृत प्रतिक्रिया सार्वजनिक गरेको छैन। यद्यपि कम्पनीले विगतमा कार्यस्थलमा हुने कुनै पनि प्रकारका विभेद, दुर्व्यवहार वा उत्पीडनप्रति ‘शून्य सहनशीलता’ नीति रहेको बताउँदै आएको छ।
राणाले २०२४ को अन्त्यतिर जेपी मोर्गन छोडे र मे २०२५ मा बहु-मिलियन डलरको सम्बन्ध विच्छेदको लागि आन्तरिक उत्पीडनको उजुरी दर्ता गरेका हुन्। जुन अस्वीकार गरिएको थियो। उनी अहिले लगानी फर्म ब्रेगल सेगेमाउन्टमा प्रिन्सिपलको रूपमा काम गर्ने गरेको धेरै संचारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।
