काठमाडौँ। पछिल्लो समय बैंकिङ क्षेत्रको केही चुनौतीपूर्ण रहेको छ। सन् २०२५ को नेपाली बैंकिङ क्षेत्रको स्थिति अहिले केही चुनौतीपूर्ण र समृद्धिकोबीचमा रहने सम्भावना छ। नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. विश्वनाथ पौडेलले राष्ट्र बैंक नयाँ चुनौतीको सामना के कसरी गर्ने भन्ने बाटोमा रहेको पनि बताएका छन्। विगत लामो समयदेखि नै बैंकिङ क्षेत्रले चुनौतीहरू सामना गरेको स्वयं गभर्नरले नै उल्लेख गरेका छन्।
राजनीतिक अस्थिरताले आर्थिक वृद्धिमा चुनौती थपिएको छ। मुलुकको अर्थतन्त्रको विकासका लागि निजी क्षेत्रको मनोबलमा अभिवृद्धि, राजनीतिक स्थायित्व, लगानीमैत्री वातावरण आवश्यक छ। मुलुकमा पछिल्लो समय उत्पन्न परिस्थितिबाट अगाडि बढ्ने क्रममा आइपर्ने समस्या समाधानका लागि पनि कानुनी स्पष्टता जरुरी छ।
डिजिटल बैंकिङ र प्रविधिको विकास
नेपालको बैंकिङ क्षेत्रमा डिजिटलाइजेसन र प्रविधिको उपयोग तीव्र रूपमा बढ्दै छ। मोबाइल बैंकिङ, ई-बैंकिङ, र अनलाइन भुक्तानी सेवा प्रचलनमा छन्। २०२५ मा यो क्षेत्र अझ बढी विकसित हुने अपेक्षा छ, जसले ग्रामीण र शहरी दुवै क्षेत्रमा वित्तीय समावेशीकरणलाई मजबुत बनाउँछ।
नयाँ नियामक र नीति सुधार
नेपाल राष्ट्र बैंकले विभिन्न वित्तीय संस्थाहरूको लागि नयाँ नीति र नियमहरू लागू गर्न जारी राख्ने सम्भावना छ। यसका माध्यमबाट बैंकिङ संस्थाहरूको कार्यक्षमता र पारदर्शिता वृद्धि हुने आशा छ। साथै, बैंकहरूको पूँजी संरचना पनि थप मजबुत बनाउन अनिवार्य हुने सम्भावना छ।
नयाँ वित्तीय उत्पादन र सेवाहरू
नेपालका बैंकहरूले अब ग्राहकहरूको विविध आवश्यकताहरू पूरा गर्न नयाँ वित्तीय उत्पाद र सेवाहरू ल्याउने कोशिश गर्नेछन्। जस्तै, व्यक्तिगत ऋण, बीमा, म्युचुअल फन्डहरू, र कार्निभल बैंकिङ सेवाहरूको बढ़ावा।
सुरक्षा र धोखाधडी नियन्त्रण
डिजिटल बैंकिङको वृद्धिसँगै, साइबर सुरक्षा र धोखाधडीको जोखिम पनि बढ्न सक्छ। यसकारण, २०२५ मा बैंकहरूले सुरक्षा प्रोटोकलहरूलाई थप कडा बनाउने अपेक्षा छ।
निवेश र ऋणको प्रवृत्ति
नेपालको बैंकिङ क्षेत्रको अर्को चुनौती भनेको पूँजीको व्यवस्थापन र ऋणको वृद्धि हो। धेरै बैंकहरू व्यवसायिक क्षेत्रको लागि अधिकतम ऋण उपलब्ध गराउने प्रयास गर्नेछन्, जसले अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाउँछ।
नेपाली बैंकिङ क्षेत्र सन् २०२५ मा डिजिटलाइजेसन र नयाँ प्रविधिहरूको कारण सुधारको दिशामा जाने अपेक्षा छ। तर यसलाई सुरक्षित र पारदर्शी बनाउने चुनौती पनि हुनेछ।
